Đông y
Đông y

Đây có lẽ là câu hỏi khiến nhiều người bệnh viêm đại tràng phải trăn trở nhiều nhất. Là một trong những bệnh lý đường tiêu hóa phổ biến nhất ở Việt Nam, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm đại tràng mãn tính sẽ để lại rất nhiều biến chứng nguy hiểm.Hiện nay, có hai cách điều trị viêm đại tràng được người bệnh tin tưởng trị bệnh là chữa viêm đại tràng theo Tây y và theo Đông y, khiến nhiều người cảm thấy bối rối và băn khoăn khi tìm cách chữa bệnh. Để quý độc giả có thể hiểu rõ về căn bệnh viêm đại tràng mãn tính, cũng như ưu, nhược điểm của hai phương pháp điều trị bệnh viêm đại tràng nói trên, trong bài viết này, chúng tôi sẽ cung cấp đến độc giả những kiến thức bệnh học căn bản về viêm đại tràng với những đánh giá chuyên sâu của các chuyên gia đầu ngành, giúp quý vị có thể chọn cho mình cách điều trị viêm đại tràng hiệu quả, an toàn và phù hợp nhất.

Tiến sĩ – Bác sĩ Nguyễn Thị Vân Anh Nguyên Trưởng khoa Nội, Bệnh viện YHCT Trung ương
Tiến sĩ – Bác sĩ Nguyễn Thị Vân Anh Nguyên Trưởng khoa Nội, Bệnh viện YHCT Trung ương

Những hiểu nhầm tai hại về viêm đại tràng

Đa số người bệnh đều nghĩ rằng viêm đại tràng là một bệnh, nhưng trên thực tế, đây lại là một nhóm các bệnh khu trú tại các vị trí của đại tràng, song triệu chứng và biểu hiện lại khá giống nhau, khiến nhiều người hiểm nhầm đây là một căn bệnh. Thầy thuốc ưu tú, Tiến sĩ, Bác sĩ CK II Nguyễn Thị Vân Anh, Nguyên Trưởng khoa Nội, Bệnh viện YHCT Trung ương, Phó giám đốc chuyên môn Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng Thuốc dân tộc đã phân loại cụ thể nhóm bệnh này như sau:

Bệnh viêm loét đại tràng: Là tình trạng viêm và loét ở lớp niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng, không xuất hiện ở các vùng khác của ống tiêu hoá. Biểu hiện lâm sàng: đau bụng, đi cầu lỏng phân nhầy máu, sốt, sụt cân. Bệnh tiến triển từng đợt, mãn tính và để lại nhiều biến chứng như hẹp đại tràng, giả polyp, chảy máu, phình đại tràng nhiễm độc, nguy hiểm nhất là dẫn đến ung thư đại tràng.

Viêm đại tràng mảng giả: Hay còn gọi là viêm ruột giả mạc, viêm ruột màng giả. Bệnh do vi khuẩn Clostridium difficile gây ra. Đây là loại vi khuẩn kỵ khí, có nha bào, sinh ra độc tố ở ruột và độc tố gây độc tế bào. Triệu chứng lâm sàng: đau quặn bụng, sốt, tiêu chảy nhiều lần…

Hội chứng ruột kích thích (viêm đại tràng co thắt): Đây là bệnh đại tràng chức năng. Các rối loạn chức năng ở ruột tái đi tái lại nhiều lần nhưng không tìm thấy các tổn thương về giải phẫu hay sinh hoá ở ruột. Các triệu chứng thường gặp: đau bụng, chướng bụng, khó chịu, có cảm giác nặng bụng, đại tiện thất thường, phân lúc lỏng lúc táo… Bệnh thường gặp ở nữ giới, nguyên nhân chưa được kết luận rõ ràng, bệnh liên quan đến 4 hệ thống của cơ thể: sinh lý, cảm xúc, nhận thức và hành vi.

Khi người bệnh có các biểu hiện về bệnh lý đại tràng như đau bụng, đau liên quan đến các rối loạn đại tiện, đi ngoài phân lỏng, nhầy, kèm máu hoặc táo bón lâu ngày… thì cần đi khám ở các cơ ở y tế chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm phân, nội soi đại tràng, sinh thiết, huyết thanh… mới có thể xác định chính xác được bệnh.

Nguyên nhân và biến chứng của viêm đại tràng là gì?

Để có thể điều trị hiệu quả và dứt điểm căn bệnh này, điều tiên quyết là phải xác định được căn nguyên nhân gây ra bệnh, từ đó, tìm được phác đồ trị bệnh phù hợp. Viêm đại tràng được biết đến với các nhóm nguyên nhân sau:

Viêm đại tràng do lị amip: Amip này rất nguy hiểm, không tổn thương viêm loét ở manh tràng, đại tràng, trực tràng. Kén amip lẫn vào thức ăn, đi qua dạ dày, ruột non, cuối hỗng tràng và vào đại tràng gây bệnh.

Viêm đại tràng do lao: Bệnh thường thứ phát sau khi bị lao phổi hoặc cũng có trường hợp lao ruột nguyên phát do nhiễm khuẩn lao qua đường ăn uống.

Viêm đại tràng do vi khuẩn gây nhiễm trùng ruột kết: Do ăn phải thức ăn ôi thiu, kém vệ sinh gây ngộ độc thực phẩm, nếu bệnh kéo dài có thể dẫn đến tiêu chảy ra máu, cơ thể mất nước nghiêm trọng.

Viêm đại tràng do hệ luỵ từ các bệnh đường ruột như thiếu máu cục bộ đại tràng, bệnh thoát vị bẹn…

Ngoài ra, nguyên nhân hình thành bệnh có thể bắt nguồn từ căng thẳng, lo lắng, mất ngủ nhiều… làm rối loạn vận động của đường tiêu hoá, trong đó có đại tràng. Hoặc do thức ăn, nghiên cứu cho thấy tại nhiều nước trên thế giới ăn nhiều chất béo, gia vị thì cũng làm cho triệu chứng của bệnh xuất hiện.

Khi viêm đại tràng đã tiến triển sang thể nặng, người bệnh có nguy cơ phải đối mặt với những biến chứng vô cùng nguy hiểm. Bác sĩ Nguyên Thị Vân Anh cho biết: “Khi người bệnh không điều trị kịp thời, để viêm đại tràng tiến triển xấu, các vết trợt sẽ lóet sâu và lan rộng trên niêm mạc, dẫn đến tình trạng xuất huyết ồ ạt, thủng đại tràng, giãn đại tràng cấp tính… thậm chí là ung thư đai tràng”.

Nên chọn Tây y hay Đông y trong điều trị viêm đại tràng?

Có lẽ bao nhiều bệnh nhân tìm kiếm cách điều trị viêm đại tràng thì bấy nhiêu người băn khoăn về việc nên lựa chọn Đông y hay Tây y để chữa trị căn bệnh này. Việc điều trị thành công viêm đại tràng được quyết định lớn bởi lối sống, chế độ ăn uống khoa học và hợp lý, cùng với phương pháp điều trị an toàn, đem lại hiệu quả cao.

Như đã nói ở trên, tại Việt nam hiện nay có hai cách điều trị viêm địa tràng chính là: Trị bệnh viêm đại tràng bằng Tây y và bằng Đông y. Ở mỗi phương pháp này, đều có những mặt ưu và nhược điểm khác nhau, tùy vào nhu cầu trị bệnh, người bệnh có thể cân nhắc lựa chọn. Cụ thể như sau:

1. Đối với cách điều trị viêm đại tràng bằng Tây y

Bước đầu tiên trong chữa viêm đại tràng ở Tây y là sử dụng nhóm thuốc chống viêm. Bao gồm: Mesalamine, balsalazide (Colazal), Sulfasalazine (Azulfidine), olsalazine (Dipentum … có tác dụng chống viêm, giảm viêm, tại đường tiêu hóa.

Nhóm thuốc thứ 2 thường được sử dụng là thuốc kháng sinh, giúp ngăn ngừa và kiểm soát lây nhiễm đối với viêm tá tràng do vi khuẩn, ký sinh trùng, lao…

Nhóm thuốc thứ 3 là thuốc chống đau và chống co thắt đại tràng. Tác dụng chính là giảm đau, điều hòa rối loạn cơ năng nhu động ruột. Đặc biệt hiệu quả trong giảm các triệu chứng chướng bụng, đầy hơi, rối loạn vận động của đại tràng.

Ngoài ra còn có một số loại thuốc khác được sử dụng để cầm rối loạn tiêu hoá, làm chậm nhu động ruột, tạo màng bọc niêm mạc đại tràng. Trong trường hợp đã thực hiện đúng liệu trình điều trị mà bệnh vẫn không thuyên giảm các dấu hiệu và triệu chứng vẫn tăng, phẫu thuật loại bỏ viêm loét sẽ được chỉ định, chủ yếu là các trường hợp polyp đại tràng, đa polyp đại tràng.

Như vậy, thuốc Tây y có tác động trực tiếp đến khu vực bị viêm nhiễm, có hiệu quả giảm đau, giảm viêm và các triệu chứng khác của bệnh một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, thuốc tây thường đi kèm nhiều phản ứng phụ như: Bồn nôn, ợ nóng, đau đầu, tiêu chảy, tăng cân, huyết áp cap, tiểu đường, loãng xương, viêm gan và tuyến tụy… Điều trị viêm đại tràng bằng Tây y thường thường có hiệu quả cao với bệnh viêm đại tràng cấp tính, thời gian điều trị nhanh, bệnh nhân nhanh chóng thoát khỏi các triệu chứng của bệnh viêm đại tràng cấp tính. Tuy nhiên, với bệnh viêm đại tràng mạn tính, điều trị viêm đại tràng bằng

Tây y chỉ có tác dụng điều trị các triệu chứng của bệnh viêm đại tràng mà không chữa được tận gốc bệnh, sau một thời gian bệnh lại bị tái phát trở lại. Mặt khác, chi phí điều trị bằng Tây y theo phương pháp phẫu thuật thường cũng khá đắt đỏ, việc phẫu thuật can thiệp vào cấu trúc sẵn có của đại tràng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho người bệnh.

2. Đối với cách điều trị viêm đại tràng bằng Đông y

Trong Đông y, viêm đại tràng thuộc phạm vi các chứng Phúc thống, Tiết tả, Lỵ tật, Tang độc, Tràng phong… Nguyên nhân gây bệnh được chia thành 4 yếu tố chính: Ngoại tà lục dâm (do phong, nhiệt, thấp); Ẩm thực bất điều, tức ăn uống không điều độ, lạm dụng đồ sống, lạnh, rượu bia nhiều…); Thất tình nội thương (lo lắng, buồn phiền, cáu giận kéo dài…) và cuối cùng là Tỳ vị tố hư, tức cơ thể vốn bị suy nhược, bệnh tật lâu ngày.

Đông y
Đông y

Thuốc đông y chữa bệnh viêm đại tràng có thể được tiến hành theo 2 hướng: biện chứng luận trị, biện bệnh luận trị.

– Biện chứng luận trị: dựa trên chứng trạng cụ thể để lựa chọn các vị thuốc, bài thuốc phù hợp với người bệnh. Ví dụ, bệnh nhân bị đại tràng thể can tỳ bất hoà thì dùng phép trị can phù tỳ, thể tỳ vị hư nhược thì dùng phép trị kiện tỳ ích vị…

– Biện bệnh luận trị: dựa trên cơ chế bệnh sinh để xây dựng phác độ điều trị chung cho nhiều thể bệnh. Với viêm đại tràng mãn tính, nguyên tắc cơ bản là thanh nhiệt hoá thấp, bổ tỳ ích tràng, hoạt huyết hoá ứ.

Có thể thấy, nguyên tắc chung trong điều trị viêm đại tràng theo Đông y là phải chữa toàn diện, không chỉ chú trọng triệu chứng mà phải tận gốc bệnh, nhờ đó, giảm thiểu tối đa phản ứng phụ, có hiệu quả trị bệnh lâu dài, phòng tránh khả năng tái phát bệnh, tiết kiệm chi phí khám chữa bệnh và mua thuốc. Tuy nhiên, thuốc Đông y lại có một nhược điểm là tác dụng từ từ, không giảm triệu chứng nhanh bằng thuốc tân dược, nên thời gian điều trị cần kéo dài, thời gian điều trị thường kéo dài từ 2-3 tháng.

Với những phân tích trên, Đông y đã thể hiện nhiều ưu điểm vượt trội, lành tính, trị bệnh từ căn nguyên, an toàn với sức khỏe người bệnh. Điều này cũng lý giải tại sao thời gian qua nhiều người bị bệnh đã tìm đến các bài thuốc Đông y để điều trị viêm đai tràng, thực tế cũng cho thấy, phương pháp này đã chữa thành công cho rất nhiều người bệnh.

3. Tiêu thực Phục tràng hoàn – Điều trị viêm đại tràng hiệu quả nhất hiện nay

Như những phân tích của các chuyên gia y tế, thì việc điều trị viêm đại tràng bằng Tây y hiện nay đang tồn tại nhiều hạn chế, sử dụng thuốc tây lâu ngày có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của người bệnh. Những năm gần đây, Đông y đã có nhiều bước tiến lớn, không chỉ bào chế thành công nhiều bài thuốc có hiệu quả trị bệnh cao, tạo dựng được niềm tin trong cộng đồng, mà còn phát huy tối đa ưu thế an toàn, lành tính, hạn chế phản ứng phụ và phòng ngừa tái phát của y học cổ truyển.

Bài thuốc Tiêu thực Phục tràng hoàn là một trong những thành công trong công trình nghiên cứu “Ứng dụng và Phát triển bài thuốc chữa viêm đại tràng từ thảo dược Đông y” của đội ngũ chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng Thuốc dân tộc. Bài thuốc Tiêu thực Tràng hoàn chủ trị các chứng bệnh viêm đại tràng cấp và mãn tính, viêm loét đại tràng, hội chứng ruột kích thích…

Bác sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Phó Giám đốc chuyên môn Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng Thuốc dân tộc, kiêm chủ nhiệm đề tài nghiên cứu cho biết: “Bài thuốc Tiêu thực Phục tràng hoàn dựa theo nguyên tắc chung của Đông y trong điều trị viêm đại tràng, đó là điều trị tận gốc bệnh. Với các thành phần thảo dược quý như: Bạch truật, Đại hoàng, Bạch thược, Mộc hương, Phục linh, Đẳng sâm, Phụ tử, Quế chi, Hương phụ, Ý dĩ nhân… bài thuốc có công dụng thanh thử, kiện tỳ, hoá thấp; ôn bổ mệnh môn, bình can lý khí, kiêm ôn tỳ vị, kiện tỳ tiêu thực, hành khí hoá ứ, ôn thận… Từ đó giúp điều trị hết các triệu chứng của bệnh như đại tiện nhiều lần, đau bụng, tiêu chảy, táo bón, ổn định đường tiêu hoá; đồng thời khôi phục và nâng cao chức năng đại tràng, tăng cường khả năng hấp thụ và chuyển hoá các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, bồi bổ cơ thể, giúp bệnh nhân tăng cân trở lại, tăng cường sức đề kháng, ngăn ngừa bệnh tái phát. Liệu trình điều trị bằng Tiêu thực Phục tràng hoàn thông thường khoảng 2-3 tháng sẽ cho kết quả tích cực trông thấy”.

Anh Đào Duy Nam (34 tuổi, Hải Dương) chia sẻ: “Tôi bị bệnh viêm đại tràng đã nhiều năm nay, do công việc lái xe phải di chuyển thường xuyên nên tôi hay sử dụng thuốc giảm đau để cắt cơn đau nhanh chóng. Sau một thời gian dùng thuốc Tây y liên tục, tôi bắt đầu có triệu chứng đau dạ dày, thi thoảng bị dị ứng da rất khó chịu. Đợt vừa rồi, tôi quyết định xin nghỉ phép để chuyển hẳn sang điều trị bằng bài thuốc Tiêu thực Phục tràng hoàn của Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng Thuốc dân tộc. Sau 3 tháng kiên trì dùng thuốc, đến nay các cơn đau đại tràng đã giảm hẳn, tôi cũng không còn dấu hiệu của đau dạ dày nữa”.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng khuyến cáo bệnh nhân viêm đại tràng cần chú ý đến khẩu phần ăn và chế độ sinh hoạt hằng ngày để quá trình điều trị bệnh đạt hiệu quả cao nhất.

Nên ăn các thực phẩm ít chất béo (thịt nạc, cá nạc). Hạn chế thực phẩm tanh và nhiều chất đạm như tôm, cua, cá, trứng…

Nên ăn các loại rau xanh nhiều lá như rau muống, rau cải, rau ngót…nhưng chỉ nên ăn phần rau non. Tuy nhiên, cần chú ý trong trường hợp đang bị rối loạn kích thích đi lỏng, phân nát và đi ngoài nhiều lần trong ngày thì không nên ăn rau, thay vào đó nên ăn cháo đặc, ăn súp, ăn nhiều lần chứ không nên ăn quá no một lúc.

Uống đủ nước khoảng 1,5-2,0 lít/ngày. Hạn sữa nhưng không chọn sữa chứa lactose vì sẽ gây sôi bụng, đau bụng và đi cầu lỏng.

Tránh các loại thức ăn chiên rán, xào, rau sống, măng, dưa cà muối.

Tránh rượu bia, đồ uống có ga, café…

Tránh ăn hoa quả quá ngọt, mật ong (những thực phẩm này dễ gây đầy hơi, tiêu chảy).

Tập luyện thể thao hợp lý để tăng cường thể trạng, giữ tinh thần lạc quan, thoải mái.

Với phương pháp điều trị viêm đại tràng bài bản và an toàn từ bài thuốc Tiêu thực Phục tràng hoàn của Trung tâm Nghiên cứu & Ứng dụng Thuốc dân tộc, kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học, hợp lý, chắc chắn bệnh viêm đại tràng sẽ có những tiến triển tích cực, đồng thời quá trình trị bệnh sẽ được rút ngắn đáng kể.

Theo Dantri.com.vn